Chương 5: Hai Cái "Tôi" & Thiết Kế Trải Nghiệm Sống — Vì sao những gì khiến ta hạnh phúc khi nhớ lại đôi khi rất khác với những gì làm ta dễ chịu ngay trong khoảnh khắc sống thực?
Vì sao những gì khiến ta hạnh phúc khi nhớ lại đôi khi rất khác với những gì làm ta dễ chịu ngay trong khoảnh khắc sống thực?
Tưởng tượng bạn được tặng một chuyến nghỉ dưỡng 7 ngày tuyệt đẹp tại Phú Quốc với một điều kiện kỳ lạ: bạn sẽ tận hưởng từng khoảnh khắc ăn ngon, tắm biển, thư giãn suốt 7 ngày đó, nhưng vào đêm cuối cùng, mọi bức ảnh sẽ bị xóa và bạn sẽ uống một viên thuốc vô hại làm quên sạch ký ức về chuyến đi này. Hỏi: Bạn có còn sẵn sàng bỏ tiền túi và thời gian ra đi chuyến nghỉ dưỡng đó nữa không?
Để thiết kế một cuộc sống hạnh phúc thực chất và một lộ trình sự nghiệp bền vững, bạn cần phân biệt rõ hai bản thể nhận thức này:
1. Tôi trải nghiệm (The Experiencing Self): - Trả lời câu hỏi: "Ngay lúc này mình cảm thấy thế nào?". - Sống qua từng khoảnh khắc hiện tại (mỗi khoảnh khắc kéo dài khoảng 3 giây). Một ngày có khoảng 20.000 khoảnh khắc trải nghiệm như vậy, nhưng hầu hết chúng sẽ trôi tuột đi mà không được lưu vào bộ nhớ. 2. Tôi ký ức (The Remembering Self): - Trả lời câu hỏi: "Nhìn lại thì chuyến đi / công việc / năm vừa qua của mình thế nào?". - Là người giữ sổ, người kể chuyện và là người duy nhất có tiếng nói khi bạn ra quyết định cho lần tiếp theo ("Mình có nên quay lại quán ăn đó không?", "Mình có nên đổi việc không?"). 3. Sự độc tài của Tôi ký ức: Nhiều khi chúng ta bắt Tôi trải nghiệm phải chịu đựng hàng tháng trời căng thẳng hoặc một lịch trình du lịch chạy sô mệt bở hơi tai chỉ để Tôi ký ức có được một tấm bằng khen hoặc vài bức ảnh đẹp để tự hào khi nhớ lại!
Khi Tôi ký ức tưởng tượng về một mục tiêu tương lai (mua được chiếc xe ô tô mới, chuyển đến một thành phố mới, đạt một chức danh mới), nó mắc một căn bệnh gọi là Ảo tưởng tập trung (Focusing Illusion): - "Không điều gì trong cuộc sống quan trọng như bạn tưởng khi bạn đang tập trung nghĩ về nó!". - Chiếc xe mới chỉ làm Tôi ký ức tự hào trong vài tuần đầu và mỗi khi có người khen; còn 95% thời gian lái xe đi làm hàng ngày trong cảnh kẹt xe, Tôi trải nghiệm lại quay về trạng thái cảm xúc bình thường như cũ. Ngược lại, những thứ ảnh hưởng trực tiếp đến Tôi trải nghiệm mỗi ngày (giấc ngủ ngon, quãng đường đi làm ngắn, đồng nghiệp tử tế, bữa ăn gia đình ấm áp) lại thường bị đánh giá quá thấp!
Đừng hy sinh hoàn toàn hiện tại cho một bức ảnh ký ức, cũng đừng sống buông thả không dấu ấn. Hãy cân bằng hai cái Tôi bằng 4 bước sau:
Bạn nhận được 2 lời mời làm việc: Công ty A trả lương cao hơn 15% và chức danh nghe rất kêu trên danh thiếp (làm mát lòng Tôi ký ức), nhưng văn hóa đấu đá căng thẳng và mỗi ngày bạn phải đi làm kẹt xe 2,5 tiếng cả đi lẫn về. Công ty B lương thấp hơn một chút nhưng môi trường đồng nghiệp cực kỳ hỗ trợ, sếp tôn trọng và chỉ cách nhà 15 phút đi bộ.
Nếu tính đến quyền lợi của 'Tôi trải nghiệm' suốt 250 ngày làm việc mỗi năm, bạn nên cân nhắc thế nào?
Sự khác biệt cơ bản giữa Tôi trải nghiệm (Experiencing Self) và Tôi ký ức (Remembering Self) là gì?
Ảo tưởng tập trung (Focusing Illusion) cảnh báo chúng ta điều gì khi nghĩ về một mục tiêu vật chất hay sự thay đổi hoàn cảnh?
Khoản chi tiêu nào dưới đây thường mang lại giá trị bền vững nhất cho Tôi trải nghiệm?
Trong 7 ngày tới, hãy ghi lại xem mỗi ngày bạn đang dành bao nhiêu giờ cho những việc làm Tôi trải nghiệm căng thẳng và thiết kế lại ít nhất 1 thay đổi nhỏ giúp cải thiện 60 phút mỗi ngày.