Chương 3: Căn Bệnh Thừa Tự Tin — Kỹ thuật tham chiếu các dự án tương tự trong thực tế để ước lượng thời gian và ngân sách sát nhất.
Kỹ thuật tham chiếu các dự án tương tự trong thực tế để ước lượng thời gian và ngân sách sát nhất.
Một nhóm giảng viên đại học lập kế hoạch viết bộ giáo trình mới. Khi tự ngồi tính với nhau (Góc nhìn bên trong), cả nhóm đồng thuận chỉ mất khoảng 1,5 đến 2 năm là hoàn tất. Nhưng khi hỏi một vị trưởng khoa đã chứng kiến 20 nhóm viết sách tương tự trước đây (Góc nhìn bên ngoài), vị trưởng khoa trả lời: "Trong 20 nhóm có trình độ ngang các bạn, tới 40% bỏ cuộc giữa chừng, còn những nhóm hoàn thành được thì mất trung bình 7 năm!". Cuối cùng bộ giáo trình đó mất đúng 8 năm mới in xong. Sự khác biệt một trời một vực này đến từ đâu?
Khi đứng trước một dự án mới, con người có hai cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau:
1. Góc nhìn bên trong (Inside View — Cách tự nhiên của Hệ thống 1): - Chỉ tập trung vào mục tiêu, nguồn lực và các bước hành động cụ thể của riêng dự án trước mắt. - Luôn tin rằng "Dự án của chúng tôi rất đặc biệt, đội ngũ của chúng tôi quyết tâm hơn người khác". - Ngoại suy thẳng từ các bước thuận lợi trên giấy, dẫn đến ước lượng quá lạc quan. 2. Góc nhìn bên ngoài (Outside View — Công cụ của Hệ thống 2): - Tạm gác mọi chi tiết riêng lẻ của mình sang một bên, lùi lại như một người quan sát độc lập và hỏi: "Những dự án cùng thể loại này trong thế giới thực đã mất trung bình bao nhiêu thời gian, bao nhiêu tiền và gặp những trục trặc gì?". - Coi dự án của mình là một thành viên bình thường trong Nhóm tham chiếu (Reference Class) thay vì là một ngoại lệ thần kỳ.
Khi được khuyên hãy nhìn vào thống kê của các dự án tương tự, phản ứng đầu tiên của hầu hết mọi người là: "Nhưng trường hợp của tôi hoàn toàn khác!". - Ảo tưởng về sự độc nhất (Uniqueness Bias): Mỗi chủ doanh nghiệp đều thấy mặt bằng của mình, sản phẩm của mình, hoàn cảnh gia đình mình là "độc nhất vô nhị". - Thế nhưng, các rủi ro làm chậm dự án (thủ tục hành chính, đứt gãy nguồn cung, nhân sự nghỉ việc đột xuất, khách hàng đổi ý, lỗi kỹ thuật tích hợp) lại xảy ra giống hệt nhau ở 90% các dự án cùng ngành! Góc nhìn bên ngoài tự động bao gồm luôn cả những rủi ro bất ngờ mà Góc nhìn bên trong chưa bao giờ nghĩ tới.
Phương pháp này đã được áp dụng bắt buộc cho các dự án hạ tầng và đầu tư lớn trên thế giới. Bạn có thể áp dụng ngay qua 3 bước:
Công ty bạn chuẩn bị triển khai hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp (ERP) cho 200 nhân viên. Đơn vị tư vấn bán phần mềm hứa rằng 'Chỉ mất đúng 2 tháng là chạy trơn tru toàn công ty'.
Cách áp dụng 'Góc nhìn bên ngoài (Outside View)' chuẩn xác nhất ở đây là gì?
Sự khác biệt cốt lõi giữa Góc nhìn bên trong (Inside View) và Góc nhìn bên ngoài (Outside View) là gì?
Vì sao Góc nhìn bên ngoài lại tính được cả những rủi ro bất ngờ ('Unknown Unknowns') mà người lập kế hoạch chưa nghĩ tới?
Ba bước của phương pháp Dự báo theo Nhóm Tham Chiếu (Reference Class Forecasting) là gì?
Trong 7 ngày tới, với một dự định lớn của bạn, thay vì chỉ tự ngồi tính một mình trên giấy, hãy tìm gặp hoặc khảo sát số liệu từ ít nhất 3 người/đơn vị đã trực tiếp làm xong việc tương tự.