Chương 4: Lựa Chọn, Cảm Xúc & Rủi Ro — Thói quen chia tiền vào các 'ngăn kéo cảm xúc' khác nhau khiến bạn vừa gửi tiết kiệm lãi thấp vừa trả góp lãi cao.
Thói quen chia tiền vào các 'ngăn kéo cảm xúc' khác nhau khiến bạn vừa gửi tiết kiệm lãi thấp vừa trả góp lãi cao.
Để kiếm thêm 10 triệu đồng từ tiền lương làm thêm giờ, bạn phải thức khuya làm việc vất vả cả tháng nên khi cầm 10 triệu đó, bạn cân nhắc từng đồng rất kỹ. Thế nhưng tuần sau, bạn tình cờ trúng thưởng bốc thăm cuối năm công ty (hoặc vừa chốt lời nhanh một cổ phiếu) được đúng 10 triệu đồng. Ngay tối hôm đó, bạn sẵn sàng mang 10 triệu 'tiền từ trên trời rơi xuống' này đi ăn nhà hàng sang trọng và mua sắm hết veo không chút tiếc nuối! Vì sao hai khoản 10 triệu có sức mua y hệt nhau lại bị tiêu xài theo hai tiêu chuẩn trái ngược?
Kế toán tâm lý (Mental Accounting) là thói quen của con người khi tự tạo ra các quy tắc phân loại, dán nhãn nguồn gốc và mục đích sử dụng cho từng khoản tiền trong đầu. Dù đôi khi giúp quản lý chi tiêu gia đình theo các hũ, nhưng nó lại gây ra 3 hành vi phi lý đắt giá:
Trong đầu tư chứng khoán, bất động sản và kinh doanh: - Khi bạn bỏ 500 triệu vốn gốc và kiếm được 200 triệu tiền lãi ở thương vụ đầu tiên, tổng tài sản của bạn lúc này là 700 triệu đồng tiền thật. - Nhưng vì Kế toán tâm lý tách riêng 200 triệu kia vào ngăn "Tiền lời mới kiếm được, mất cũng mới chỉ hòa vốn thôi", bạn sẽ thẩm định thương vụ thứ hai cẩu thả hơn rất nhiều so với thương vụ đầu tiên. Đó là lý do phần lớn người thắng lớn ở đầu chu kỳ lại trả lại hết cho thị trường ở cuối chu kỳ.
Để không một đồng tiền nào bị lãng phí chỉ vì 'nhãn dán cảm xúc' của nó, hãy áp dụng 4 quy tắc sau:
Bộ phận của bạn vừa tiết kiệm được 80 triệu đồng chi phí vận hành trong Quý 3 nhờ tối ưu quy trình. Tuy nhiên đến cuối năm, một số nhân viên đề xuất: 'Khoản 80 triệu này là tiền tiết kiệm dư ra so với dự toán, mình cứ đặt tiệc liên hoan và mua đồ trang trí văn phòng cho hết đi kẻo để lại công ty thu về quỹ chung!'.
Dưới góc nhìn quản trị tài chính chống Kế toán tâm lý, bạn nên xử lý thế nào?
Kế toán tâm lý (Mental Accounting) dẫn đến hành vi sai lệch nào?
Hiệu ứng Tiền Nhà Cái (House Money Effect) trong đầu tư là gì?
Nguyên lý kinh tế học nào là liều thuốc giải cho Kế toán tâm lý?
Trong 7 ngày tới, hãy rà soát lại toàn bộ các tài khoản, ví điện tử, thẻ tín dụng và áp dụng cùng một tiêu chuẩn thẩm định cho cả tiền lương, tiền thưởng lẫn tiền lãi đầu tư.