Chương 4: Lựa Chọn, Cảm Xúc & Rủi Ro — Hiểu độ vênh tâm lý giữa người bán và người mua khi thương lượng giá nhà, xe cũ, cổ phần công ty hoặc ý tưởng cá nhân.
Hiểu độ vênh tâm lý giữa người bán và người mua khi thương lượng giá nhà, xe cũ, cổ phần công ty hoặc ý tưởng cá nhân.
Bạn muốn bán lại chiếc xe máy đã đi 5 năm của mình để đổi xe mới. Giá thị trường trung bình cho chiếc xe cùng đời, cùng tình trạng là 22 triệu đồng. Nhưng vì chiếc xe gắn liền với bao kỷ niệm đi làm của bạn, bạn khăng khăng rao giá 30 triệu đồng và thấy ai trả dưới 28 triệu đều là 'ép giá quá đáng'. Ngược lại, nếu hôm nay bạn chưa có chiếc xe đó và có người bán chiếc xe y hệt với giá 28 triệu, bạn có mua không?
Hiệu ứng Sở hữu (Endowment Effect) là hệ quả trực tiếp của Ác cảm mất mát: con người luôn định giá một vật cao hơn hẳn ngay khi họ sở hữu nó so với khi họ chưa sở hữu nó.
1. Khoảng vênh WTA vs WTP: - WTP (Willingness To Pay — Mức giá sẵn sàng trả để mua): Người mua nhìn giao dịch như việc "được thêm một món hàng" (và phải mất tiền), nên chỉ trả sát giá trị sử dụng thực tế. - WTA (Willingness To Accept — Mức giá đòi hỏi để chịu bán đi): Người bán nhìn giao dịch như việc "phải từ bỏ/mất đi vật đang thuộc về mình", cộng thêm cả kỷ niệm và công sức gắn bó, nên thường đòi mức giá cao gấp 1,5 đến 2 lần! 2. Hiệu ứng IKEA & Sở hữu Ý tưởng: Không chỉ với đồ vật, khi bạn tự tay lắp ráp một món đồ hoặc tự nghĩ ra một ý tưởng marketing trong cuộc họp, bạn sẽ yêu quý và bảo vệ ý tưởng của mình một cách mù quáng hơn hẳn ý tưởng (tốt hơn) của đồng nghiệp.
Trên thị trường bất động sản và mua bán doanh nghiệp (M&A) tại Việt Nam, rất nhiều tài sản bị "ngâm" suốt 3–4 năm không bán được dù chủ tài sản đang phải trả lãi vay ngân hàng mỗi tháng. - Lý do là chủ nhà cộng cả tiền sửa chữa nội thất theo gu cá nhân (thứ người mua mới không cần) và tình cảm gắn bó vào giá bán. - Trong khi đó, mỗi tháng trì hoãn không bán theo giá thị trường thực chất đang làm họ mất đi hàng chục triệu tiền lãi vay và chi phí cơ hội đầu tư sang tài sản khác hiệu quả hơn.
Sử dụng 3 câu hỏi kiểm tra đảo ngược sau bất cứ khi nào bạn định giá tài sản, cổ phiếu hoặc ý tưởng của mình:
Bạn mất 2 ngày cuối tuần để thiết kế một mẫu poster quảng cáo và rất tự hào về nó (Hiệu ứng IKEA). Sáng thứ Hai, một đồng nghiệp đề xuất một mẫu poster khác đơn giản hơn nhưng khi chạy thử nghiệm nhanh với khách hàng thì mẫu của đồng nghiệp lại có tỷ lệ bấm cao gấp đôi mẫu của bạn.
Để vượt qua Hiệu ứng Sở hữu đối với 'đứa con tinh thần' của mình, bạn nên làm gì?
Hiệu ứng Sở hữu (Endowment Effect) là hiện tượng gì?
Hiệu ứng IKEA (một biến thể của Hiệu ứng Sở hữu) giải thích điều gì trong công việc?
Câu hỏi kiểm tra nào giúp xóa bỏ Hiệu ứng Sở hữu ngay lập tức đối với một tài sản hoặc cổ phiếu đang nắm giữ?
Trong 7 ngày tới, hãy dùng câu hỏi đảo ngược về trạng thái tiền mặt để rà soát lại danh mục đầu tư, hàng tồn kho kinh doanh và các vật dụng không dùng tới của bạn.