Chương 4: Lựa Chọn, Cảm Xúc & Rủi Ro — Cách mức lương đồng nghiệp hay giá đỉnh cũ làm biến dạng sự hài lòng và đẩy bạn vào những quyết định liều lĩnh không đáng có.
Cách mức lương đồng nghiệp hay giá đỉnh cũ làm biến dạng sự hài lòng và đẩy bạn vào những quyết định liều lĩnh không đáng có.
Cuối năm công ty thông báo thưởng Tết cho bạn 40 triệu đồng. - Trường hợp 1: Năm ngoái bạn chỉ được thưởng 20 triệu và bạn dự kiến năm nay được 25 triệu -> Nhận 40 triệu bạn vui sướng suốt cả tuần. - Trường hợp 2: Đầu tháng sếp gợi ý năm nay thưởng khoảng 60 triệu, hoặc bạn vừa biết đồng nghiệp ngồi cạnh được thưởng 55 triệu -> Nhận đúng 40 triệu đó nhưng bạn lại cảm thấy như vừa bị móc túi mất 15–20 triệu và tức giận muốn nộp đơn nghỉ việc ngay! Cùng là 40 triệu đồng tiền thật trong tay, điều gì đã biến niềm vui thành nỗi đau?
Thí nghiệm kinh điển về 3 chậu nước giúp minh họa rõ nhất Điểm tham chiếu: Đặt tay trái vào chậu nước lạnh buốt ($10^\circ\text{C}$), tay phải vào chậu nước nóng ($40^\circ\text{C}$), sau 1 phút nhúng cả hai tay vào cùng một chậu nước ấm ở giữa ($25^\circ\text{C}$). Tay trái sẽ thấy chậu nước đó nóng ấm, còn tay phải lại thấy chính chậu nước đó lạnh ngắt!
Trong tài chính, công việc và đời sống, có 3 Điểm tham chiếu nguy hiểm nhất thường xuyên bóp méo quyết định của chúng ta:
Khi tài khoản hoặc giá đất của bạn chạm một mức đỉnh ngắn hạn, Hệ thống 1 mất đúng 0,1 giây để cập nhật mức đỉnh đó thành "Tài sản hiển nhiên của tôi" (Điểm tham chiếu mới). - Nhưng khi thị trường điều chỉnh giảm từ đỉnh xuống, Hệ thống 1 lại mất nhiều năm trời vẫn không chịu hạ Điểm tham chiếu xuống theo thực tế! - Sự lệch pha này (nhảy lên cực nhanh khi thắng, từ chối hạ xuống khi giảm) khiến con người luôn sống trong trạng thái "đang ở vùng lỗ so với đỉnh" — kích hoạt hành vi ưa mạo hiểm của Lý thuyết Triển vọng.
Người làm chủ được Điểm tham chiếu sẽ làm chủ được cả sự bình an nội tâm lẫn kỷ luật tài chính:
Khi giao sản phẩm cho khách hàng, nếu bạn hứa 'Trong 2 ngày sẽ xong' rồi đến ngày thứ 3 mới giao, khách hàng sẽ rất bực bội (vì Điểm tham chiếu của họ là ngày 2). Nhưng vẫn cùng công việc mất 3 ngày đó, nếu bạn thiết lập Điểm tham chiếu khác đi thì khách hàng lại cực kỳ hài lòng.
Cách thiết lập Điểm tham chiếu thông minh trong dịch vụ khách hàng là gì?
Điểm tham chiếu (Reference Point) ảnh hưởng thế nào đến cảm nhận của con người?
Vì sao việc lấy 'Mức giá đỉnh lịch sử' làm Điểm tham chiếu lại rất nguy hiểm cho nhà đầu tư?
Trong giao tiếp với khách hàng và quản lý kỳ vọng, nguyên tắc nào áp dụng đúng quy luật Điểm tham chiếu?
Trong 7 ngày tới, hãy nhận diện và xóa bỏ các Điểm tham chiếu ngoại lai (giá đỉnh cũ, sự khoe khoang trên mạng xã hội) để quay về Điểm tham chiếu thực chất của riêng bạn.